Grundwortschatz Altwestnordisch
Georg C. BrückmannDer nachfolgende Grundwortschatz basiert auf dem Grundwortschatz der Sagasprache von Gert Kreutzer und erfaßt Lemmata mit einer Frequenz ≥100 in den Isländersagas. Die Aufstellung wurde erweitert um Stammklassen und einige Anmerkungen.1
| N.Sg. | Genus u. Stammkl. | Übersetzung | Anmerkung |
|---|---|---|---|
| afl | n. a | Kraft, Stärke | |
| aldr | m. a | Lebensalter, Zeitalter | |
| alþingi | n. ja | Allthing | |
| atburðr | m. i | Ereignis | |
| auga | n. an | Auge | |
| austmaðr | m. Wz. | Norweger | |
| á (ǫ́) | f. ō | Fluß | |
| bani | m. an | Tod, Töter | |
| barn | n. a | Kind, (Tier-)Junges | |
| bátr | m. a | Boot | |
| berserkr | m. i | Berserker | |
| biskup | m. a | Bischof | |
| boð | n. a | Angebot, Einladung, Botschaft, Gebot | |
| borð | n. a | Schiffsseite, Tisch | |
| bóndi | m. an | Bonde, freier Bauer | |
| bót | f. Wz. | Besserung, Abhilfe, (meist Pl.) Buße, Wergeld | |
| braut | f. i | Weg, Pfad | |
| bróðir | m. r | Bruder | |
| bú | n. a | Haushalt, Hof | |
| búð | f. i | Bude, Thingzelt | |
| bygð | f. i | Siedlung, Gegend, Aufenthaltsort | /bygð/ (mit Verschluß-g, da gekürzt aus /gg/, vgl. byggja) |
| byrr | m. i | Wind, Briese | |
| bǿr | m. ja | Hof, Gehöft, Stadt | |
| dagr | m. a | Tag | D.Sg. degi |
| dalr | m. a | Tal | |
| dómr | m. a | Urteil, Gericht | |
| dóttir | f. r | Tochter | |
| draumr | m. a | Traum | |
| drengr | m. i | Bursche, tapferer Kerl | |
| dyrr | f. Wz. | Tür, Türöffnung | plur. tant. |
| eldr | m. a | Feuer | |
| erendi | n. ja | Auftrag, Botschaft | |
| ey | f. jō | Insel | |
| faðir | m. r | Vater | |
| fang | n. a | Griff, Umklammerung, Fischfang, Ertrag, Ausbeute | |
| feðgar | m. a | Vater und Sohn | plur. tant. |
| ferð | f. i | Bewegung, Fahrt, Reise | |
| fé | n. u | Vieh, Hab und Gut, Vermögen, Geld | |
| félagi | m. an | Teilhaber an einer Gemeinschaft | |
| fjall | n. a | Berg, Gebirge, Hochland | |
| fjǫlmenni | n. ja | Schar von Männern, Mannschaft | |
| fjǫrðr | m. u | Fjord | |
| flokkr | m. a | Schar, Trupp, Herde | |
| fǫr | f. ō/i | Bewegung, Fahrt Reise, Schicksal | |
| fǫrunautr | m. a | Fahrtgenosse, Begleiter | |
| fóstbróðir | m. r | Ziehbruder, Schwurbruder, Waffenbruder | |
| fóstri | m. an | Ziehvater, Pflegesohn, Ziehbruder | |
| fótr | m. Wz. | Fuß, Bein | |
| frændi | m. nd | Freund, Blutsverwandter | |
| fundr | m. i | Fund, Begegnung, Versammlung | |
| garðr | m. a | Zaun, Umfriedung, Hof, Gehöft | |
| gerð (gørð) | f. i | das Tun, Handlung, Urteilsspruch | |
| gjǫf | f. ō/i | Gabe, Geschenk | |
| goðorð | n. a | Godentum | |
| grið | n. a | Heim-, Wohnstätte, Frieden, Waffenstillstand | |
| gripr | m. i | Besitzstück, Kostbarkeit | |
| haf | n. a | Meer | |
| haugr | m. a | Erdhügel, Anhöhe | |
| haust | n. a | Herbst | |
| háls | m. a | Hals, Nacken | |
| háttr (hǫ́ttr) | m. u | Art, Weise, Benehmen | |
| heiðr | f. jō | „Heide“, ödes Hochland | |
| heimamaðr | m. Wz. | Hausgenosse | |
| hellir | m. i | Felshöhle | |
| herra | m. an | Herr | |
| hestr | m. a | Pferd | |
| hey | n. ja | Heu | |
| hérað | n. a | Bezirk, Gebiet, Gegend | NA.Pl. héruð |
| hlutr | m. i | Los, Schicksal | |
| hǫfðingi | m. jan | Oberhaupt, Anführer, Häuptling | |
| hǫfuð | n. a | Kopf, Haupt | |
| hǫgg | n. wa | Hieb, Schlag | |
| hǫnd | f. Wz. | Hand, Arm | |
| hólmr | m. a | Holm, kleine Insel | |
| hringr | m. a | Ring, Kreis | |
| hríð | f. i | Unwetter, Sturm, Zeitraum | |
| hross | n. a | Roß, Pferd | |
| hugr | m. i | Sinn, Gemüt, Wunsch, Gedanken | |
| hurð | f. ō | Tür, Luke | |
| hús | n. a | Haus, Raum | |
| húsfreyja | f. jōn | Hausherrin | |
| húskarl | m. a | (freier) Knecht | |
| jarl | m. a | Jarl | |
| jǫrð | f. ō/i | Erde, Erdboden | |
| jól | n. a | Julzeit, Julfest, Weihnachten | plur. tant. |
| karl | m. a | Mann, einfacher Bauer, alter Mann | |
| kaup | n. a | Handel, Kauf, Geschäft, Vertrag, Abmachung, Lohn | |
| kaupmaðr | m. Wz. | Kauffahrer, Kaufmann | |
| kirkja | f. jōn | Kirche | |
| klæði | n. ja | Stoff, Decke, Kleid, Kleidungsstück | |
| kona | f. ōn | Weib, Frau, Ehefrau | |
| konungr | m. a | König | |
| kostr | m. i/u | Wahl, Entscheidung, Möglichkeit | |
| kveld | n. a | Abend | |
| kvæði | n. ja | Gedicht, Lied | |
| lag | n. a | Lage, Schicht, Gemeinschaft | |
| land | n. a | Land, Boden, Grund | |
| leið | f. ō/i | Weg, Seeweg, Strecke | |
| leikr | m. a | Spiel, Wettkampf | |
| lið | n. a | Mannschaft, Kriegsvolk, Hausgenossen | |
| liðveizla | f. ōn | Hilfe(leistung), Unterstützung | |
| líf | n. a | Leben, Lebenszeit, Leib, Mensch | |
| lík | n. a | Leiche, Körper, Gestalt | |
| lǫg | n. a | Gesetz(e), geltendes Recht | plur. tant. |
| maðr | m. Wz. | Mensch, Mann | |
| matr | m. i | Speise, Essen | |
| mágr | m. a | angeheirateter Verwandter | |
| mál | n. a | Sprache, Sprechvermögen, Rede, Spruch | |
| mein | n. a | Schaden, Leiden, Krankheit | |
| morginn, -unn | m. a | Morgen | D.Sg. morni |
| mǫrk | f. Wz. | Gewichtseinheit, Münzeinheit | |
| móðir | f. r | Mutter | |
| mót | n. a | Treffen, Zusammenkunft | |
| nafn | n. a | Name, Bezeichnung | |
| naut | n. a | Rind, Vieh | |
| nes | n. ja | Landzunge, Landspitze, Vorgebirge | |
| nótt | f. Wz. | Nacht | |
| orð | n. a | Wort, Aussage, Sprichwort | |
| ráð | n. a | Rat, Ratschlag, Entschluß, Beschluß | |
| rekkja | f. jōn | Bett | |
| ríki | n. ja | Macht, Ansehen, Gewaltherrschaft, Reich, Herrschaftsbereich | |
| rúm | n. a | Raum, Platz, Stelle | |
| saga | f. ōn | Mitteilung, Bericht, Saga | |
| sax | n. a | kurzes Schwert | |
| sár | n. a | Wunde, Verwundung | |
| sekt | f. i | Schuld, Buße, Ächtung | |
| sel | n. ja | Sennhütte | |
| siðr | m. u | Sitte, Brauch | |
| silfr | n. a | Silber | |
| sinn | n. a | Gang, Mal | |
| skap | n. a | Beschaffenheit, Zustand, Wesen, Gesinnung | |
| skáli | m. an | allein stehendes Haus, Hütte, Bude | |
| skip | n. a | Schiff, Boot | |
| skjǫldr | m. u | (der) Schild | |
| skógr | m. a/i | Wald | |
| sǫk | f. ō/i | Rechtssache, Klagegrund, Schuld, Vergehen | |
| son(r), sunr | m. u | Sohn | |
| sótt | f. i | Krankheit | |
| spjót | n. a | Spieß, Speer | |
| staðr | m. i | das Stehenbleiben, Pause, Bedeutung, Stelle, Platz, Ort | |
| steinn | m. a | Stein | |
| stofa | f. ōn | Stube | |
| stund | f. i | Zeit(spanne), Weile | |
| stýrimaðr | m. Wz. | Schiffsführer | |
| sumar | n. a | Sommer, Sommerhalbjahr | |
| svefn | m. a | Schlaf, Traumzustand, Traum | |
| sveinn | m. a | Junge, Knabe | |
| sveit | f. i | Schar, Mannschaft, Abteilung, Trupp | |
| sverð | n. a | Schwert | |
| systir | f. r | Schwester | |
| sær, sjór, sjár | m. wa | See, Meer | |
| sætt | f. i | Vertrag, Versöhnung, Frieden | |
| sǿmd | f. ō | Ehre, Auszeichnung, Ansehen | |
| tal | n. a | Zahl, Anzahl, Gespräch, Unterhaltung | |
| tíðendi | n. ja | Begebenheit(en), Ereignis(se), Nachricht(en) | plur. tant. |
| tími | m. an | Zeit, Zeitraum, Mal | |
| traust | n. a | Vertrauen, Zutrauen, Beistand, Sicherheit | |
| tugr, tigr | m. u | Anzahl, von zehn, Dekade | |
| tún | n. a | Gehöft, Ansiedelung | |
| vandi | m. an | Schwierigkeit, Unannehmlichkeit, Verantwortung, Pflicht | |
| vandræði | n. ja | Schwierigkeit, Feindseligkeit | |
| varningr | m. a | Hab und Gut, Handelsgut, Ware(n) | |
| vatn | n. a | Wasser, Binnensee, (plur. tant.) Gewässer | |
| ván (vǫ́n) | f. ō/i | Hoffnung, Erwartung | |
| vápn | n. a | Waffe | |
| vár | n. a | Frühjahr, Frühling | |
| váttr | m. a | Zeuge | G.Sg. váttrs |
| veðr | n. a | Wind, Sturm, Wetter | |
| vegr | m. a/u | Weg, Reise, Art | |
| veizla | f. ōn | Hilfe, Beistand, Gastmahl, Gelage | |
| verk | n. a | Arbeit, Tätigkeit, Tat | |
| vetr | m. Wz. | Winter, Winterhalbjahr | |
| viðr | m. u | Wald, Gebüsch, Holz | |
| vika | f. ōn | Woche, Seemeile | |
| vili | m. jan | Wille, Wunsch, das Wollen, Absicht | sing. tant. |
| vinátta | f. ōn | Freundschaft | |
| vinr | m. i | Freund | |
| virðing | f. ō | Schäzung, Bewertung | |
| virki | n. ja | Bauwerk, Gebäude, Tat, Werk | |
| vist | f. i | Aufenthalt, Wohnstätte, Lebensmittel | |
| víg | n. a | Kampf, Pferdekampf | |
| víkingr | m. a | Wikinger | |
| vísa | f. ōn | Strophe | |
| vǫllr | m. u | Feld, Platz, Ebene | |
| vǫrn | f. i | Verteidigung, Gegenwehr, Abwehr einer Klage | |
| vǫxtr | m. u | Wuchs, Statur, Vermehrung | |
| þing | n. a | Thing, Zusammenkunft | |
| þræll | m. a | Knecht, Sklave | |
| ætt | f. i | Himmelsrichtung, Geschlecht, Sippe, Familie, Generation | |
| øx | f. ō/jō | Axt, Beil |
-
Darüber hinaus weicht obige Liste in folgenden Details ab:
- Statt øxi f. setze ich øx f. jō (langwurzlig, da /øks/).
- dyrr ist f. plur. tant.
- silfr ist n. a mit stammhaftem r.
- vetr ist m. Wz.